Мостай рухы мәңге тере

Бар тәбиғәт һүрән ҡояш нурҙары аҫтында алтын төҫкә ингәндә, ағас япраҡтарынан тирә-йүнгә сағыу, аңлата алмаҫлыҡ моң бөркөлгәндә, “әбейҙәр сыуағы”нан күңелдәрҙә йыр тыуғанда, ирекһеҙҙән Мостай, үҙебеҙҙең бөйөк Мостай Кәрим иҫкә төшә. Тап ошо мәлдә, миҙгелдәр алышынғанда тыуған ул! Эйе, йәйҙәр көҙгә, ҡыштар яҙға алмашына, кемдер был донъяға ауаз һала, кемдер мәңгелеккә күҙҙәрен йома, ә тормош дауам итә. Шатлыҡ-ҡыуаныстары, ҡайғы-хәсрәттәре, әсе яңылыҡтары, шау-шыуҙары менән Ер шарынан Заман атлай. Ҡайҙалыр һуғыш уты ҡуба, икенсе урында матур, татыу тормош дауам итә - бәхәс-тартылыштары менән, алдау-ялғандары менән.

Ғәзиз телебеҙгә һәр дәүерҙә хәүеф янаған. Аҡһаҡалдар, тел әһелдәре һәр саҡ уның һағында уяу торған, кәрәк мәлдә үҙ һүҙҙәрен әйткән, яҡлап ҡалған. Бөгөн дә был хәүеф йәшәй арабыҙҙа. Яңы уҡыу йылы башланыр алдынан туған телебеҙгә бәйле шау-шыу ваҡытында Мостай Кәримдең, аҡһаҡалыбыҙҙың етмәүе, уның ошо күренешкә әйтер һүҙен әйтә алмауы үҙәкте өҙҙө. “Әлеге мәлдә Мостай ағай иҫән булһа, заман үҙгәрештәренә ҡарата тура һүҙен әйтер ине”, — тип һағышҡа бирелде күптәр.

Яҙыусының, шағирҙың халыҡ алдында яуаплылығы бик ҙур. Уларҙың һәр ҡайһыһы, айырым да, халҡыбыҙҙың намыҫы булып сығыш яһарға тейеш. Сөнки һүҙ оҫталары үҙҙәре үк ошо тәғлимәттәрҙең сағылышы булып тора. Ил, халыҡ алдында яуаплылыҡ тойғоһо ғына ла яҙыусыларға хас һүҙгә, фекергә, образға талапсанлыҡты тыуҙыра.

Ҡәләм эшен дәүләт вазифаһы һәм йәмәғәт эшмәкәрлеге менән тигеҙ юғарылыҡта алып барҙы Мостай Кәрим. Сәйәси тормоштоң үҙәгендә булыу уға замандың һулышын тойорға, ижади офоҡтарын киңәйтергә мөмкинлек бирҙе. Әҫәрҙәренең философик тәрәнлеге, ҡиммәтлеге, донъя кимәленә ауаздашлығы ла ошонан. Шағир бөтә илдең йөгөн үҙ иңендә тартып барырға тейеш, тип һанай ине Мостай Кәрим. Һәм шул яуаплылыҡ аҫтында үҙе, бейек тауҙан саф шишмәләр бәреп сыҡҡан һымаҡ, иң юғары кимәлдәге әҫәрҙәр тыуҙыра алды.

Яҙыусы – ғәмһеҙ һәм шымаҡай бәндә түгел. Ул һәр күренешкә һоҡланып ҡына ла ҡарай алмай. Ысын шағирҙы намыҫы өҙлөкһөҙ игәй, кешелектең бәлә-ҡазаларын үҙенекеләй кисереп, ул кешеләрҙе лә йоҡонан уята, уяулыҡҡа һәм хәрәкәткә өндәй. Ана шунда күрә Мостай Горький, Блок кеүек әҙиптәрҙең Прометей ҡаһарманлығына торошло эшмәкәрлеген. Блок, ти ул, үҙенең ҡатмарлы заманы асылына ғына төшөнөп ҡалмаған, ә киләсәкте лә күҙаллай белгән. Ләкин ул пәйғәмбәр түгел, ул – Шағир. Ерҙә барған «ишетелмәгән үҙгәрештәр» һәм «күрелмәгән фетнәләр» уны ҡасып-боҫоп ҡалырға түгел, ә көрәшкә әйҙәгән.

Теле, иле, халҡы һағында торғанда ул “күкрәгенән ҡоштар осорҙо”. Аҡлыҡ-хаҡлыҡ өсөн көрәшселәргә лә, сирлеләргә лә, ғашиҡтар һәм хыялый, йыуаш-саяларға ла, һәммәбеҙгә лә әйтер һүҙе, мөхәббәте булды. “Көткәндәргә - аҡ күгәрсен килер, яңы өмөт өҫтәп өмөткә”,-- тип яҙҙы шағир алтынға бәрәбәр шиғырында. Тик ғәмһеҙҙәрҙе генә ул “өлөшһөҙ” һалдырҙы. Ғәмһеҙҙәргә генә һис нәмәм юҡ – әйҙә улар ҡошһоҙ торһондар...

Тыуған ер ҡуйынынан урғылған Ағиҙел кеүек киң дә, моңло ла, Урал кеүек бейек тә, уйсан да, далаларыбыҙ кеүек киң һулышлы ла, бәрәкәтле лә, тормоштоң үҙе кеүек ҡатлаулы ла ул Мостай Кәрим ижады. Халыҡ шағиры тигән һүҙ үҙе үк уның ижадының төп асылын күрһәтә. Тыуған еренә һәм туған халҡына булған мөхәббәт шағир ижадының үҙәген тәшкил итә.

Үҙенең гүзәл әҫәрҙәре менән Мостай Кәрим бөтә халыҡ мөхәббәтен яулаған шағир. Әҙәбиәт өлкәһендә күп яҡлы эшсәнлеге өсөн ул ике тапҡыр Ленин, Хеҙмәт Ҡыҙыл байраҡ, Халыҡтар дуҫлығы, Почет билдәһе ордендары менән бүләкләнде. 1963 йылда халыҡ шағиры тигән маҡтаулы исем бирелде. Яҙыусы С.Юлаев, Станиславский исемендәге, СССР-ҙың Дәүләт премияһына, Г-.Х.Андерсен исемендәге Халыҡ-ара премияға лайыҡ булды. 1979 йылда Социалистик Хеҙмәт Геройы тигән ҙур исем бирелә. 75 йәш тулыу уңайынан Башҡортостан Hеспубликаһының Маҡтау ҡағыҙы менән бүләкләнә. Шул көндәрҙә уның күкрәгендә тағын бер бүләк -- 3-сө дәрәжә “Ватан алдындағы хеҙмәттәре өсөн”ордены урын ала. Ошо һаналып үткән бүләктәр генә лә яҙыусының халыҡ араһындағы абруйының бик юғары булыуын күрһәтә.

Мостай Кәрим... Беҙҙең өсөн бөйөк шәхес, аҡһаҡал! Икенсе Мостай Кәрим тыуырмы? Ошо һәм башҡа һорауҙар тынғылыҡ бирмәй. Ғәҙәттә, бындай ваҡытта сағыштырыуҙарға төшөп китәһең. Мостайҙа Салауат, Аҡмулла, Бабичтың маһирлығы һәм ярһыулығы бар; Өмөтбайҙан ул энциклопедик күп яҡлылыҡ һәм париотлыҡ алған; унда Рәмиҙең юғары намыҫсанлығы сағыла. Ә Мостай Кәрим – барыбер Мостай Кәрим ул! Халыҡ шағирына 85 йәш тулыуҙы билдәләгән тантаналы йыйылышта сығыш яһап, Рауил Бикбаев һүҙен ошолай тамамлағайны: “Мостай Кәримде кем менән сағыштырып була? Мостайҙы бары тик уның үҙе менән генә сағыштырырға мөмкин!” Эйе, Мостай Кәрим – башҡорт халҡы өсөн бары тик үҙенә генә хас, мәңге тере, мәңге асыласаҡ хазина ул.

Һаҡлайыҡ, ҡәҙерләйек, юғалтмайыҡ ошо хазинаны. Беҙ һыуһаған, мохтаж булған аҡбаҡалыбыҙ һүҙе, аманаты алтынға бәрәбәр бөгөн! Аҡыллы, батыр, ғәҙел, рухлы, берҙәм булайыҡ, ғәмһеҙҙәрҙән ары торайыҡ!

Гөлмирә Бикбулатова.

 
По теме
В Башкортостане учрежден ежегоный конкурс на лучший многофункциональный центр - Правительство Республики Башкортостан Правительство Башкортостана учреждило ежегодный республиканский конкурс «Лучший многофункциональный центр предоставления государственных и муниципальных услуг Республики Башкортостан».
23.06.2018
Активисты ОНФ в Республике Башкортостан присоединились к акции «Поверк... - ОНФ в Республике Башкортостан Активисты Общероссийского народного фронта в Республике Башкортостан присоединились к всероссийской памятной акции «Поверка павших», посвященной 77- летию начала Великой Отечественной войны.
22.06.2018
Академия развития моногородов - Белебеевский район Представители Республики Башкортостан приняли участие в проведённом Фондом развития моногородов семинаре-конференции «Академия развития моногородов».
22.06.2018
 
Как получить электронную подпись в Удостоверяющем центре  Кадастровой палаты по Республике Башкортостан - Администрация Белорецкого района Прогресс постоянно вносит в нашу жизнь изменения и вот уже совсем недавно казавшиеся фантастикой электронные услуги, сегодня стали привычным делом, как для юридических лиц, так и для граждан.
22.06.2018
На заседании Проектного офиса обсудили результаты Национального рейтинга - Правительство Республики Башкортостан 21 июня состоялось очередное заседание Проектного офиса по реализации мероприятий в рамках участия Республики Башкортостан в Национальном рейтинге состояния инвестиционного климата в субъектах Российской Федерации.
22.06.2018
В Башкортостане учрежден ежегоный конкурс на лучший многофункциональный центр - Правительство Республики Башкортостан Правительство Башкортостана учреждило ежегодный республиканский конкурс «Лучший многофункциональный центр предоставления государственных и муниципальных услуг Республики Башкортостан».
23.06.2018 Правительство Республики Башкортостан
Рустэм Хамитов провёл совещание по организации аутсорсинга в учреждениях социальной сферы - Президент Республики Башкортостан 21 июня в Доме Республики Глава Башкортостана Рустэм Хамитов провёл совещание по вопросам организации аутсорсинга в учреждениях социальной сферы.
21.06.2018 Президент Республики Башкортостан
24 мая в рамках Петербургского международного экономического форума Глава Башкортостана Рустэм Хамитов выступил на деловой дискуссии «Экспорт регионов России – преодолевая новые рубежи»,
25.05.2018 Газета Победа
Девочка-подросток не дает о себе знать третьи сутки Павел КРАЙНОВ Родные и близкие 15-летней уфимки Арины Галимовой бьют тревогу: девушка ушла из дома 20 июня и с тех пор ее местонахождение не известно.
22.06.2018 Комсомольская правда Уфа
В республике состоялся межрегиональный фольклорный праздник - Министерство культуры Сегодня, 23 июня в пойме реки Уфа близ с. Белянка Белокатайского района состоялся IV Межрегиональный фольклорный праздник «Өфө йылға буйы башҡорттары йыйыны» - «Башкиры берегов Уфы».
23.06.2018 Министерство культуры
Переобуваясь на ходу. Зугура Рахматуллина: «Знание родного языка должно стать личной и социальной потребностью» - Уфимский Журнал Председатель Ассамблеи народов Башкортостана, депутат Госдумы Зугура Рахматуллина проинформировала о принятом в первом чтении законопроекте о родных языках,
23.06.2018 Уфимский Журнал
«Он в памяти остался человеческой Глубоким шрамом на лице Земли. Недаром этот страшный день навечно Днём памяти и скорби нарекли».
22.06.2018 Стерлитамакский рабочий
Отрывок из повести Т ак называется документальная повесть нашего земляка, архитектора Виктора Ивановича Канаева, которую он посвятил памяти своих родителей (на снимке) .
22.06.2018 Стерлитамакский рабочий
22 июня — девять дней со дня смерти Станислава Говорухина, «КП» публикует малоизвестные факты о самых знаменитых фильмах выдающегося режиссера Анна ВЕЛИГЖАНИНА На 83-м году жизни скончался Станислав Говорухин .
22.06.2018 Комсомольская правда Уфа
Объявление - Администрации г. о. Сибай Начинается Чемпионат города по мини-футболу среди любительских команд, посвященный Чемпионату мира по футболу в России.
23.06.2018 Администрации г. о. Сибай
В чем причина разгрома аргентинской сборной на чемпионате в России Андрей ВДОВИН @av_esq Вся Аргентина с Диего Марадоной во главе возносила молитвы во спасение сборной.
22.06.2018 Комсомольская правда Уфа
Почему на ЧМ-2018 команды-фавориты не могут одержать победы [видео] Евгений НЕСЫН @evgeniy_nesin Чемпионат мира по футболу в России продолжает шокировать всех фанатов.
22.06.2018 Комсомольская правда Уфа
Переобуваясь на ходу. Зугура Рахматуллина: «Знание родного языка должно стать личной и социальной потребностью» - Уфимский Журнал Председатель Ассамблеи народов Башкортостана, депутат Госдумы Зугура Рахматуллина проинформировала о принятом в первом чтении законопроекте о родных языках,
23.06.2018 Уфимский Журнал
Активисты ОНФ в Республике Башкортостан присоединились к акции «Поверк... - ОНФ в Республике Башкортостан Активисты Общероссийского народного фронта в Республике Башкортостан присоединились к всероссийской памятной акции «Поверка павших», посвященной 77- летию начала Великой Отечественной войны.
22.06.2018 ОНФ в Республике Башкортостан
В рамках реализации приоритетного проекта «Безопасные и качественные дороги» ремонтные работы ведутся на улице Калинина.
23.06.2018 Администрация городского округа Уфа